Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος είναι η πιο συχνή εκφυλιστική πάθηση της άρθρωσης και μία από τις κυριότερες αιτίες πόνου και αναπηρίας σε άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας. Πρόκειται για μία χρόνια και προοδευτική πάθηση, η οποία χαρακτηρίζεται από τη φθορά του αρθρικού χόνδρου και των παρακείμενων ιστών. Η άρθρωση σταδιακά χάνει τη λειτουργικότητά της, προκαλώντας πόνο, δυσκαμψία και περιορισμό της κινητικότητας.
Τι Είναι η Οστεοαρθρίτιδα Γόνατος;
Η άρθρωση του γόνατος αποτελείται από τρία βασικά οστά: το μηριαίο, την κνήμη και την επιγονατίδα. Οι αρθρικές επιφάνειες καλύπτονται από χόνδρο, ένα λείο και ελαστικό στρώμα που επιτρέπει την ομαλή και ανώδυνη κίνηση. Στην οστεοαρθρίτιδα, ο χόνδρος σταδιακά φθείρεται, με αποτέλεσμα την τριβή των οστών μεταξύ τους. Παράλληλα, αλλοιώνονται και τα υπόλοιπα στοιχεία της άρθρωσης, όπως ο αρθρικός υμένας, οι σύνδεσμοι και οι μύες.
Πώς Προκαλείται η Οστεοαρθρίτιδα Γόνατος;
Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος δεν έχει μία συγκεκριμένη αιτία, αλλά σχετίζεται με ένα σύνολο παραγόντων:
- Ηλικία: Η πιθανότητα εμφάνισης αυξάνεται σημαντικά μετά τα 50 έτη.
- Φύλο: Οι γυναίκες επηρεάζονται συχνότερα, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση.
- Παχυσαρκία: Το αυξημένο βάρος επιβαρύνει μηχανικά την άρθρωση.
- Προηγούμενοι τραυματισμοί ή χειρουργικές επεμβάσεις στο γόνατο.
- Κληρονομικότητα ή συγγενείς ανωμαλίες στην ευθυγράμμιση του σκέλους.
- Έντονη ή επαναλαμβανόμενη καταπόνηση λόγω επαγγελματικής ή αθλητικής δραστηριότητας.
Συμπτώματα
Η οστεοαρθρίτιδα εκδηλώνεται προοδευτικά με συμπτώματα που ποικίλλουν ανάλογα με το στάδιο της νόσου:
- Πόνος: Στην αρχή εμφανίζεται μετά από έντονη δραστηριότητα και υποχωρεί με ξεκούραση. Σε πιο προχωρημένα στάδια, μπορεί να υπάρχει συνεχής πόνος, ακόμα και κατά την ανάπαυση.
- Δυσκαμψία: Ιδιαίτερα το πρωί ή μετά από περιόδους ακινησίας.
- Χωλότητα και περιορισμός στη βάδιση.
- Διόγκωση ή παραμόρφωση της άρθρωσης.
- Κριγμοί, ήχοι και “μπλοκαρίσματα” κατά την κίνηση.
- Μυϊκή ατροφία λόγω αποφυγής χρήσης του πάσχοντος σκέλους.
Διάγνωση
Η διάγνωση της οστεοαρθρίτιδας βασίζεται στο ιστορικό, τη φυσική εξέταση και απλές ακτινογραφίες του γόνατος, όπου συχνά φαίνεται η στένωση του μεσάρθριου διαστήματος, η παρουσία οστεοφύτων (“άλατα”) και αλλοιώσεις στο υποχόνδριο οστό. Η μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιείται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις για να εκτιμηθεί η κατάσταση του χόνδρου και των μαλακών μορίων.
Συντηρητική Αντιμετώπιση
Η θεραπεία στα αρχικά και μέτρια στάδια της νόσου είναι συντηρητική και περιλαμβάνει:
- Φαρμακευτική αγωγή:
- Αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα (από το στόμα ή τοπικά).
- Συμπληρώματα διατροφής: γλυκοζαμίνη, χονδροϊτίνη, Ω-3 λιπαρά οξέα, διασερεΐνη.
- Ενδαρθρικές εγχύσεις υαλουρονικού οξέος ή κορτιζόνης (με περιορισμούς στη συχνότητα).
- Βιολογικές θεραπείες: PRP (πλάσμα εμπλουτισμένο σε αιμοπετάλια), εγχύσεις βλαστοκυττάρων.
- Φυσικοθεραπεία και άσκηση:
- Παγοθεραπεία/θερμοθεραπεία ανάλογα με το στάδιο.
- Υδροθεραπεία και ήπια άσκηση (π.χ. βάδισμα, ποδήλατο, pilates).
- Διατάσεις, ενδυνάμωση και manual therapy.
- Τεχνικές όπως TENS, υπέρηχοι, ιοντοφόρηση, laser.
- Υποστηρικτικά μέσα και εργονομικές τροποποιήσεις:
- Μπαστούνι, ανυψωτικά καθίσματα, χειρολαβές, ειδικά υποδήματα.
- Προσαρμογές στον χώρο κατοικίας και περιορισμός φορτίων.
- Έλεγχος βάρους:
- Η μείωση του σωματικού βάρους επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου και μειώνει τον πόνο.
Χειρουργική Αντιμετώπιση
Όταν η συντηρητική αγωγή αποτύχει και η ποιότητα ζωής του ασθενούς επηρεάζεται σημαντικά, προτείνεται χειρουργική αποκατάσταση:
- Αρθροσκόπηση γόνατος: Καθαρισμός της άρθρωσης από ελεύθερα σώματα, κατάλληλη για ήπια έως μέτρια ΟΑ.
- Οστεοτομία: Διόρθωση του άξονα του κάτω άκρου για ανακατανομή φορτίου σε νεότερους ασθενείς.
- Μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική: Αντικαθίσταται μόνο το προσβεβλημένο τμήμα της άρθρωσης.
- Ολική αρθροπλαστική γόνατος: Αντικατάσταση ολόκληρης της άρθρωσης με πρόθεση. Πραγματοποιείται με σύγχρονες τεχνικές:
- Fast Track και ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι.
- Εξατομικευμένους οδηγούς.
- Πλοηγούμενη ή ρομποτική αρθροπλαστική (σύστημα Rosa).
Στόχος είναι η εξάλειψη του πόνου, η αποκατάσταση της κινητικότητας και η βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς.