Το κάταγμα κλείδας είναι μια από τις πιο συχνές οστικές κακώσεις, ιδιαίτερα σε νεαρά άτομα και αθλητές. Η κλείδα είναι ένα μακρύ οστό που συνδέει το στέρνο με την ωμοπλάτη και συμβάλλει στη σταθερότητα και κινητικότητα της ωμικής ζώνης. Λόγω της θέσης της και της εκτεθειμένης ανατομίας της, είναι επιρρεπής σε κάκωση κατά την άμεση πρόσκρουση ή πτώση στον ώμο.
Πώς προκαλείται το κάταγμα κλείδας;
Τα κατάγματα της κλείδας συνήθως προκαλούνται από:
- Άμεσο τραύμα, όπως πτώση με το βάρος να μεταφέρεται στον ώμο
- Αθλητικές δραστηριότητες, ιδίως επαφής (ποδόσφαιρο, ποδηλασία, σκι)
- Τροχαία ατυχήματα
- Πτώσεις σε ηλικιωμένους ή σε άτομα με χαμηλή οστική πυκνότητα
Σε παιδιά και βρέφη, το κάταγμα μπορεί να είναι αποτέλεσμα τραύματος κατά τον τοκετό.
Κλινική εικόνα και συμπτώματα
Το κάταγμα κλείδας εκδηλώνεται συνήθως με:
- Οξύ πόνο στον ώμο ή στο άνω θωρακικό τοίχωμα
- Οίδημα και εκχύμωση στην περιοχή της κλείδας
- Ορατή παραμόρφωση ή εξόγκωμα στο σημείο του κατάγματος
- Κριγμό (τρίξιμο) κατά την κίνηση του ώμου
- Περιορισμό της κινητικότητας του άνω άκρου
Ο ασθενής συχνά κρατά το χέρι κοντά στο σώμα, αποφεύγοντας οποιαδήποτε κίνηση λόγω έντονου πόνου.
Ταξινόμηση
Τα κατάγματα κλείδας ταξινομούνται ανάλογα με τη θέση τους:
- Μεσότητα της κλείδας (συχνότερα – 80%)
- Πλευρά του στέρνου (έσω μοίρα)
- Πλευρά του ώμου (έξω μοίρα – συχνότερα σε παιδιά)
Επιπλέον, αξιολογείται:
- Η παρεκτόπιση των καταγματικών άκρων
- Η παρουσία συντριμμάτων
- Τυχόν συνοδές βλάβες (π.χ. κάκωση πνεύμονα ή αγγείων)
Πώς διαγιγνώσκεται το κάταγμα κλείδας;
Η διάγνωση βασίζεται στη κλινική εξέταση και επιβεβαιώνεται με ακτινογραφία θώρακος ή ώμου. Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει υποψία για ενδαρθρική επέκταση ή πολυκαταγματικά τμήματα, μπορεί να ζητηθεί αξονική τομογραφία (CT).
Πώς αντιμετωπίζεται το κάταγμα κλείδας;
Οι κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργικής Ορθοπαιδικής & Τραυματολογίας (ΕΕΧΟΤ) επισημαίνουν ότι η επιλογή θεραπείας εξαρτάται από την παρεκτόπιση του κατάγματος και το επίπεδο δραστηριότητας του ασθενούς.
Συντηρητική θεραπεία
Η πλειοψηφία των καταγμάτων της κλείδας, ιδιαίτερα χωρίς παρεκτόπιση ή με μικρή μετατόπιση, αντιμετωπίζεται συντηρητικά.
Περιλαμβάνει:
- Ακινητοποίηση με φάκελο ανάρτησης ή οκτωειδή επίδεση
- Αναλγητική αγωγή και παγοθεραπεία
- Σταδιακή κινητοποίηση με οδηγίες για ασκήσεις
Η πώρωση συνήθως ολοκληρώνεται σε 6-8 εβδομάδες, με πολύ καλά λειτουργικά αποτελέσματα.
Χειρουργική θεραπεία
Η χειρουργική αποκατάσταση ενδείκνυται όταν υπάρχει:
- Μεγάλη παρεκτόπιση (>2 cm)
- Ανοικτό κάταγμα
- Συντριπτικό κάταγμα
- Συνοδός νευροαγγειακή κάκωση
- Αποτυχία πώρωσης (ψευδάρθρωση)
- Ανάγκη γρηγορότερης επανόδου σε υψηλή δραστηριότητα (π.χ. αθλητές, στρατιωτικοί)
Η επέμβαση συνήθως περιλαμβάνει οστεοσύνθεση με πλάκα και βίδες τιτανίου, και προσφέρει υψηλά ποσοστά πώρωσης και αποκατάστασης της λειτουργίας.
Επιπλοκές
Αν και οι περισσότερες περιπτώσεις έχουν άριστη έκβαση, ενδέχεται να εμφανιστούν:
- Καθυστερημένη πώρωση ή ψευδάρθρωση
- Μείωση εύρους κίνησης (σε περίπτωση ανεπαρκούς αποκατάστασης)
- Μη αισθητικό αποτέλεσμα (εξόγκωμα της κλείδας)
- Ενόχληση από υλικό οστεοσύνθεσης, που μπορεί να αφαιρεθεί μετά από 6-12 μήνες
Αποκατάσταση και επιστροφή στις δραστηριότητες
Η φυσιοθεραπεία παίζει καθοριστικό ρόλο στη σταδιακή επαναφορά της πλήρους κινητικότητας του ώμου και στην ενδυνάμωση του μυϊκού συστήματος.
- Επιστροφή σε ελαφριές δραστηριότητες: 4–6 εβδομάδες
- Επιστροφή σε σπορ: 8–12 εβδομάδες (ανάλογα με τη βαρύτητα)
Πότε να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια;
Εάν εμφανιστεί:
- Έντονος πόνος στον ώμο μετά από τραυματισμό
- Παραμόρφωση ή εξόγκωμα στην κλείδα
- Δυσκολία στην κίνηση του χεριού
- Αίσθηση μυρμηγκιάσματος ή μουδιάσματος στο άνω άκρο
Συμβουλευτείτε άμεσα Ορθοπεδικό Χειρουργό.
Ο Γιώργος και η Ναταλία Ρενιέρη, Διευθυντές Ορθοπεδικής Κλινικής στο Ιατρικό Κέντρο Ψυχικού, διαθέτουν εξειδίκευση στην αντιμετώπιση οξέων τραυμάτων, όπως τα κατάγματα της κλείδας, με χρήση σύγχρονων τεχνικών ελάχιστης επεμβατικότητας.